ประวัติบ้านดอนนาดี หมู่ที่ 12

ตำบลบ้านไผ่ อำเภอบ้านไผ่ จังหวัดขอนแก่น

ประวัติความเป็นมา

                บ้านดอนนาดี นายลี นางดำ ดินเมืองชน พร้อมญาติพี่น้องจากบ้านเป้าและบ้านเกิ้ง ได้อพยพครอบครัวมาตั้งบ้านเรือนอยู่ตามหัวไร่ปลายนาของตน ที่ได้มาจับจองเอาไว้ก่อน เมือตั้งบ้านเรือนขึ้นแล้ว ก็ได้ชื่อหมู่บ้านว่า “บ้านดอนกอย” ในพ.ศ. 2425 เพราะตามป่ามีอยู่ดอนหนึ่งมีกอยขึ้นอยู่มาก (กอยเป็นพืชจำพวกมันชนิดหนึ่ง มีเถายาว แข็งและมีหนาม หัวกอยจะมียางมาก นำมาปอกเปลือกออกฝานเป็นชิ้นบางๆแล้วเอาไปแช่หมักให้ยางออกหมด แล้วนำมานึ่งกินแทนข้าวได้) เมื่อตั้งเป็นหมู่บ้าน ดอนกอยขึ้นมาก็ยังถือเป็นส่วนหนึ่งของบ้านหนองกุงอยู่ ต่อมานายลี ดินเมืองชน ได้บริจาคที่ดินของตนเองจำนวน 15 ไร่ เพื่อสร้างสำนักสงฆ์ขึ้นมา ใน พ.ศ. 2440 (อีสานมักเรียกว่าสร้างวัดซึ่งจริงๆแล้วเรียกไม่ถูก วัดที่สร้างใหม่นั้นยังถือว่าเป็นสำนักสงฆ์อยู่) เรียกว่า “วัดใหม่สามัคคี”

                นายลี ดินเมืองชน ได้เป็นหัวหน้าบ้านมาตลอด จนถึง พ.ศ. 2449 แล้วนายสน ดินเมืองชน บุตรของนายลี ดินเมืองชน เป็นผู้ใหญ่บ้านแทน เมื่อนายสน ดินเมืองชน เกษียณราชการแล้ว นายลี ประกอบศรี ได้เป็นผู้ใหญ่บ้านแทน ในระหว่าง พ.ศ. 2464 – 2469 บ้านเกิ้งได้ยกฐานะขึ้นเป็นตำบลบ้านเกิ้ง อำเภอชนบท บ้านดอนกอย บ้านหนองกุง เป็นต้น ก็ได้ออกจากตำบลบ้านเป้า มาเข้าอยู่ในปกครองตำบลบ้านเกิ้ง อำเภอชนบท และในระหว่างนั้นตำบลบ้านเกิ้งได้ยุบตำบลลง ไปตั้งบ้านไผ่ขึ้นมาเป็นตำบลแทนบ้านเกิ้งก็เป็นหมู่บ้านตามเดิม มาพ.ศ. 2470 ตำบลบ้านไผ่ ได้ยกฐานะขึ้นเป็นกิ่งอำเภอบ้านไผ่ หมู่บ้านต่างๆในย่านนี้รวมทั้งบ้านดอนกอยด้วย ก็ได้มาขึ้นตรงต่อกิ่งอำเภอบ้านไผ่ต่อไป

                ตั้งแต่ พ.ศ. 2464-2482 บ้านดอนกอยกับบ้านหนองกุง ยังมีความผูกพันกันอยู่ ถือว่าเป็นหมู่บ้านเดียวกัน แต่เป็น 2 คุ้ม คือคุ้มหนองกุงและคุ้มดอนกอย แต่ผู้ใหญ่บ้านทั้งสองคุ้ม คือคุ้มดอนกอย มีนายลี ดินเมืองชน นายสน ดินเมืองชน และนายฮี่ ธาตุดี เป็นผู้ใหญ่บ้าน ส่วนบ้านหนองกุงมีนายศาลา วงษ์นาหว้า และนายยม โยชน์ไธสง เป็นผู้ใหญ่บ้าน ก็นับเป็นเรื่องแปลกที่หมู่บ้านเดียวกันมีแต่มีผู้ใหญ่บ้านทั้งสองคุ้ม ต่อมานายลี ประกอบศรี ได้อพยพจากบ้านดอนกอยเข้าไปอยู่ในบ้านหนองกุงได้เป็นผู้ใหญ่บ้าน ได้รวมเอาบ้านดอนกอยและบ้านหนองกุงเป็นหมู่บ้านเดียวกันเป็นหมู่ที่ 13 บ้านหนองกุงดอนกอย จากนั้นมีนายฮี่ ธาตุดี เป็นผู้ใหญ่บ้าน บ้านหนองกุงดอนกอย เป็นหมู่บ้านเดียวกัน จนมาถึงพ.ศ. 2541 ต่อมาในพ.ศ. 2542 ทางการได้แยกบ้านดอนกอยออกจากบ้านหนองกุงเป็น มาตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่ขึ้นมาเป็นหมู่ที่ 12 บ้านดอนนาดี (แทนบ้านดอนกอย) มีนายแดง โม้วงษ์ เป็นใหญ่บ้าน

                บ้านดอนนาดี (บ้านดอนกอย) ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงเหนอของที่ว่าการอำเภอบ้านไผ่ห่างออกไปประมาณ 12 กิโลเมตร ตามเส้นทางจากเขตเทศบาล สายบ้านเกิ้งสู่ถนนมิตรภาพแล้วเลี้ยวขวาไปตามถนนมิตรภาพ แล้วเลี้ยวซ้ายสู่บ้านดอนนาดี ตรงปากทางเข้าบ้านหนองกุงถึงหนองกุงแล้วเลยต่อไปสู่บ้านดอนนาดี บ้านดอนนาดีมีอาณาเขตดังนี้

                                ทิศเหนือ                                จรดกับเขตบ้านหนองเกี่ยว ตำบลโคกสำราญ

                                ทิศใต้                                      จรดกับเขตบ้านทุ่งมน

                                ทิศตะวันออก                       จรดกับเขตบ้านหนองกุง

                                ทิศตะวันตก                          จรดกับเขตบ้านหัวช้าง ตำบลโคกสำราญ

                ทรัพยากร แหล่งน้ำ และป่าไม้ แหล่งน้ำธรรมชาตินั้นเดิมที่ลำห้วยน้ำเกลี้ยง แต่ปัจจุบันนี้ได้ตื้นเขินไปมากแล้ว แม้จะมีการขุดลอกบ้างแล้วก็ไม่สามารถกักเก็บน้ำไว้ใช้ได้ตลอดไป แต่ขณะนี้ได้มีประปาหมู่บ้านโดยกรมทรัพยากรธรณีมาสร้างให้ชาวบ้านได้มีน้ำใช้ นอกจากนี้ชาวบ้านยังได้จัดหาตุ่มซีเมนต์ขนาดใหญ่รองรับน้ำฝนไว้ดื่มตลอดปีอีกด้วย ส่วนป่าไม้นั้น โดยทั่วไปจะหาได้ยากมากจะมีอยู่บ้างเฉพาะป่าชุมชนและดอนปู่ตาเท่านั้นที่เรียกว่าดอนนาดี จึงควรที่จะร่วมกันปลูกป่าขึ้น

                จำนวนประชากร ข้อมูล พ.ศ. 2545 บ้านดอนนาดี มี 68 หลังคาเรือน ประชากร 336 คน เป็นชาย 162 คน เป็นหญิง 174 คน มีอาชีพในการทำนา ทำไร่ ทำสวน เลี้ยงสัตว์ และรับจ้างทั่วไป

การศึกษา ไม่มีโรงเรียนประจำหมู่บ้าน ต้องเดินทางไปเรียนร่วมกับหมู่บ้านอื่นๆที่โรงเรียนบ้านทุ่งมน การเรียนต่อในระดับสูงขึ้นไปมีน้อยมาก

                ศาสนา ได้ร่วมกันสร้างวัดขึ้นมา ชื่อว่าวัดใหม่สามัคคีเป็นวัดที่ถูกต้องและประชาชนมีความเชื่อในหลักธรรม คือเชื่อว่าทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว สำหรับผู้ชายนิยมบวชเป็นพระเมื่ออายุครบบวช คือ 20 ปี นอกจากนี้ยังเชื่อในเรื่องไสยศาสตร์ ยังปฏิบัติตามฮีต 12 อยู่

                สาธารณูปโภค นับว่าอยู่ในเกณฑ์ดี คือมีน้ำประปา ไฟฟ้า และโทรศัพท์ใช้ การคมนาคมก็สะดวกสบาย

                บุคคล/ ผู้นำที่สำคัญ

                                ผู้ใหญ่บ้านคนแรกคือ นายทองแดง โม้วงษ์               คนปัจจุบันคือ นายทอง โม้วงษ์

                                พ่อใหญ่จ้ำคนแรกคือ   นายแวง ลาดซุย      

                                หมอธรรมคนแรกคือ นายหวอย ยุพิน                        คนปัจจุบันคือ นายเพ็ง ปะโคทานัง

                                ประธาน อสม. คือ นายสมจิตร วงษา

                                หมอสู่ขวัญคือ นายทองดี พันก้อน

                                หมอแคนคนแรกคือ นายหนู ยะคารม

                                หมอตำแยคือ นางเนา ประกายศรี

                                หมอยากลางบ้านคือ นายพันธ อุดมรักษ์

                                หมอลำนักร้อง นางคำนาง บัวละบัด และนางทองมี ดวงวังปา

                คณะผู้ร่วมสืบค้นประวัติ

                                นายทองดี พันก้อน                            นายเคน ปะโคทานัง

                                นายชม ลาดซุย                                   นายหัด วระไว

                                นายไพร อัคคะ                                   นายทองแดง โม้วงษ์

                               

                               

           

   
   

อ้างอิงมาจาก     : อาจารย์ศิริ ศรีจุมพล อาจารย์ทวี ชำนาญเวช และคณะ,     สืบฮอยบ้าน ตำนานเมืองประวัติอำเภอบ้านไผ่,  

   

         โรงพิมพ์นันทศิลป์, 2547